Fren Hidrolik Yağı Nedir? Değişimi Nasıl Yapılır?

Fren hidrolik yağı bir otomobilin fren sisteminin en önemli bileşenlerinden biri olmasına rağmen genellikle ihmal edilir ve birçok sürücünün araçlarının fren hidroliğini nasıl kontrol edeceğinden haberleri dahi yoktur. Araç sürücüleri frenlerle ilgili bakımları biraz korkutucu bulabilirler ancak temel olarak fren hidroliğinin ne olduğu, nasıl çalıştığı ve nasıl bakım yapılması gerektiği hakkında bilgi sahibi olarak aracınızın fren sisteminin her daim en yüksek performansta çalıştığından emin olabilirsiniz.

Bu yayınımızda fren hidroliği ile alakalı ne yaptığı ve ne sıklıkta bakım yapmanız gerektiği de dahil olmak üzere eksiksiz bir rehber sunuyoruz.

Fren hidroliği nedir?

Fren hidrolik yağı, araçlarda hidrolik fren ve hidrolik debriyaj sistemlerinde kullanılan hidrolik bir yağ türüdür. Uygulanan kuvvetin basınca aktarılmasından ve frenleme kuvvetinin basma gücüne göre yükseltilmesinden sorumludur. Basitçe ifade etmek gerekirse, ayağınız ile fren pedalına uyguladığın basınç, fren hidroliği vasıtasıyla ön ve arka frenlere basınç olarak aktarılır ve aracı durdurur.

Fren hidroliği azalırsa ne olur?

Aracın fren sisteminde oluşacak sızıntılar nedeniyle fren hidroliği azalırsa hidrolik deposundaki bulunan seviye sensorü tarafından sinyal gönderilir ve gösterge panelindeki  ikaz lambası yanar. Bu uyarı ışığı birçok araçta kendine has sembole sahip bir ışık değildir. Kırmızı el freni ışığının yanması muhtemeldir. Bu uyarıyı yanar vaziyette gördüğünüzde frenlerinizde problem olduğunu anlamız gerekir. Yeni nesil araçlarda ekranda yazılı olarak fren hidroliğinin eksildiğine dair uyarı göreceksiniz. Bu uyarıyı görür görmez aracınızı servise kontrol ettirmeniz gerekir. Erken müdahale edip problemi çözmezseniz ilerleyen zamanlarda fren hidroliği iyice azalarak frenleriniz tutmaz duruma gelecektir. Fren sistemi araçtaki en büyük güvenlik sistemidir, bu yüzden arıza anında hızlı bir şekilde müdahale edilmelidir.

 

Fren hidrolik yağı ömrü ne kadar?

Fren hidroliklerinin belirlenmiş standart olan bir ömürleri yoktur. Aracınızı kullandığınız iklim, freni kullanma sıklığınızdan tutun da birçok faktör fren hidroliğinizin yapısal değişimine formunun bozulmasına neden olacaktır. Her ne kadar fren hidroliğinin belirlenmiş bir ömrü olmasa da aracınızdaki en önemli güvenlik sistemini sık sık kontrol etmek ve gözden geçirmek en doğru olan yaklaşım olacaktır. Alanında uzman profesyoneller fren hidrolik yağını değiştirilmesi gereken zaman ve km bilgilerini kullanıcılara tavsiye niteliğinde sunmuşlardır. Fren hidroliği kullanılan yağın türüne bağlı olarak her 12 ila 24 ayda bir kontrol edilerek değiştirilmelidir.  Fren hidroliği uyarı ışığı, fren hidrolik haznesindeki yağ seviyesinin düşük olduğunu ve DOT 3 veya DOT 4 özelliklerine uygun fren hidrolik yağının ilave edilmesi gerektiğini gösterir. Normal şartlarda fren hidrolik yağının değişim süresi kilometreden bağımsızdır. Fakat DOT 3 fren hidroliği için 12 ay veya 20.000 km, DOT 4 fren hidroliği için ise 18 ay veya 40.000 km gibi bir ömür kabul edilebilir. DOT 3 fren hidroliği ve DOT 4 fren hidroliği, havadan nem emme niteliğine sahip fren hidrolikleridir, bu özellikleri yağ içinde sıvı bulundurmalarını sağlar. Fren hidrolik sıvısının kaynama noktası DOT 3 fren hidroliğinde 140 ° C’dir  içinde su olan fren hidroliğinin kaynama derecesi çok daha düşüktür. Kaynama noktası düşen fren hidroliği çok erken kaynayıp özelliğini kaybedecek ve zayıf frenleme yapacaktır. Tüm bu sebeplerden dolayı fren hidrolik sıvısını düzenli bir şekilde periyodik olarak değiştirmeniz hem frenlerinizin her zaman yüksek performansta tutmasını sağlayacak hem de fren sistemi güvenliği ile alakalı aklınızda soru işareti kalmayacak.

 

Fren hidroliği dot nedir?

Fren hidroliği sıvısında DOT ve bir sayı ile belirtilir. DOT, açılımı Department of Transport kelimelerinin kısaltılmış halidir. Anlamı ABD Ulaştırma Bakanlığı’nın kısaltmasıdır. ABD ulaştırma bakanlığı tarafından belirlenmiş fren hidrolik yağında bulunması gereken özellikler (kuru ve ıslak kaynama noktaları), DOT numaraları olarak standart haline getirilmiş ve otomotiv endüstrisinde kabul görmüştür. Her bir sayının birbirinden farklı bir kaynama noktası vardır. ABD’de üretilen çoğu araç, sarı renkli DOT 3 veya DOT 4 kullanır. Glikol esaslıdırlar ve havadan nemi emebilme özelliğine sahiptirler (higroskopik bilim terimidir). Böylece, fren hidroliği kutusunun kapağını sıkı tutmak isteyeceksiniz ve gerekmedikçe ana fren hidroliği haznesini açmayacaksınız. Nemi emme özelliği ve frenleme sırasında fren hidroliğinde oluşan ısı nedeniyle, fren hidroliği performansı zamanla düşecektir. Fren hidroliğinin içindeki su pahalı olan ABS sistemi valflerinin içerisinde pas ve kalıntı oluşmasını sağlayarak valflerin tıkanmasına ve ABS sisteminin zamanla bozulmasına sebep olacaktır.

DOT 3

DOT 3 fren hidroliği çok uzun zamandır kullanıldığı gibi şimdiye kadar en çok kullanılmış ve en popüler olan fren hidroliğidir. DOT 3 fren hidroliği saf haldeyken 205 ° C kaynama noktasına sahiptir. DOT 3 fren hidroliğinin nem almış ve tamamen bozulmuş halinin kaynama noktası 140 ° C düşer. Sert ve yoğun fren yapmak, yokuş aşağı uzun inişler veya yarışmak kaynama sürecini hızlandırabilir.

DOT 3 çok fazla aşındırıcı özelliğe sahip olduğundan büyük özen gösterilmelidir. Temas ettiği yerler hemen sabun ve su veya basit bir yağ giderici kullanılarak temizlenmelidir.

DOT 4

DOT 4, 2000’li yıllardan beri araç üreticisi firmalar tarafından daha yaygın olarak kullanılmaya başlandı. Çoğunlukla Avrupalı otomobil üreticileri tarafından kullanılmaktadır. Dot 4 fren hidroliği Farklı tiplerde ve özelliklerde olmasına rağmen, DOT 3 fren hidroliğinden daha yüksek bir kaynama noktasına sahiptir. DOT 4 fren hidroliğinin saf halinin kaynama noktası  230 ° C’dir. DOT 4 fren hidroliğinin nem almış ve özelliğini tamamen yitirmiş halinin kaynama noktası 155 ° C kadar düşer. DOT 4 fren hidroliğindeki ilave katkı maddeleri nemden dolayı oluşabilecek sıvı ve asitleri azaltmaya yardımcı olduğu için DOT 3’den daha yüksek kaynama noktasına sahiptir.

DOT 4 fren hidroliğinin maliyeti, DOT fren hidroliğinin iki katıdır ve çoğu araç için DOT 3’den DOT 4’de geçişin pek bir yararı yoktur. DOT 4’ün birkaç farklı özelliğe sahip türü vardır, bu nedenle doğru türü kullandığınızdan emin olun.

DOT 4 Avrupa ve bazı Amerikan menşeli araçlarda kullanılmaktadır. DOT 4 Plus bazı Volvo ve Mercedes araçlarda kullanılır. DOT 4 Düşük Viskozite BMW’nin bazı modellerinde kullanılmaktadır. Son olarak DOT 4 Racing hakkında bilgi verelim,  DOT 4 Racing genellikle mavi bir renge sahiptir ve yarış yapmak için tasarlanmış bazı araçlarda kullanılır.

DOT 5

DOT 5 fren hidroliği silikon bazlı bir fren sıvısıdır ve 260 ° C  gibi yüksek bir kaynama noktasına sahiptir. Genellikle DOT 3 fren hidroliği ve DOT 4 fren hidroliğinin sahip olduğu kehribar renginden farklılaşmak için mor bir renge sahiptir. Glikol bazlı fren hidrolik sıvıları gibi suyu emmez, ancak köpürmeler oluşur ve oluşan hava kabarcıklarının dışarı atılması çok daha zordur. Bu nedenle DOT 5 ABS sistemi olan bir araç için önerilmez.

DOT 5 başka herhangi bir sıvı ile karıştırılamaz ve DOT 3 fren hidroliğinden 4 kat daha pahalıdır.

DOT 5.1

DOT 5.1, fren hidroliğinin kaynama noktası DOT 4 yarış fren hidroliğine benzer şekilde glikol bazlı bir fren sıvısıdır. Rengi genellikle kehribar renginde açıktır. Teknik olarak DOT 3 fren hidroliği veya DOT 4 fren hidroliği ile karıştırılabilirken, bu uzmanlar tarafından önerilmez. DOT 5.1 fren hidroliği DOT 3 fren hidroliğinden yaklaşık 14 kat daha pahalıdır.

Power Stop Frenler

Power Stop Türkçe anlamı ile güçlü fren sistemleri demektir. Power Stop bileşenleri yalnızca glikol bazlı DOT 3 fren hidroliği, DOT 4 fren hidroliği ve DOT 5.1 fren hidroliği ile uyumludur. Bununla birlikte, tüm fren hidrolik sıvıları dikkatli kullanılmalıdır. Cildiniz veya gözlerinizle temas etmesini önlemek için önlemler alın. Sonuç olarak, tüm fren hidroliği sıvıları zaman geçtikçe eskir ve performansı düşer. Aracınızın fren sisteminin verimliliğini en yüksek performansta tutmak için, fren hidrolik sıvınızı araç üreticisi firma bakım programına uygun olarak zamanında ve doğru fren hidroliği ile değişimini sağlayın.

 

Farklı fren hidrolikleri karıştırılır mı?

Kısaca cevap vermek gerekirse hayır. Aracınızda kullanılması tavsiye edilen fren hidroliği neyse onu kullanmanız gerekmektedir. Fakat çok acil bir durumda kısa süreliğine karıştırma ( DOT 5 fren hidroliği hariç ) işlemi yapılabilir.

Kısa süreli karışım yapılabilmesinin sebebi DOT 3 fren hidroliği, DOT 4 fren hidroliği ve DOT 5.1 fren hidroliğinin teknik olarak birbirleriyle uyumlu olmasıdır. Fren hidrolik seviyeniz tehlike oluşturacak düzeyde düşükse, bir miktar farklı fren hidroliği mevcut fren hidroliğinizin üzerine eklenebilir. Bu ekleme işlemi geçici bir çözüm olmakla beraber uzun süre bu şekilde kullanmayınız. Sıvı sızıntısı olabilir. Bu geçici çözümden sonra sistemi komple temizlemek ve yeniden aracınız için uygun fren hidroliğini doldurmak gerekir.
DOT 5 fren hidroliği yapısı gereği başka tip fren hidrolikleriyle geçici olarak bile karıştırılamaz. DOT 5 fren hidroliği kullanan bir arabanız varsa, başka bir şey koymayın. Fren sisteminize ciddi zararlar verebilir.

 

Fren hidroliği ne zaman değişir?

Mekanik, frenlerinizin daha iyi ve yüksek performans da çalışmasını sağlamak için her iki yılda bir fren sıvınızın bakımını önerir. Zamanla, fren hidroliği zamanla doğal olarak bir miktar nemi emecektir, bu nedenle düzenli olarak fren hidroliği içerisindeki nemin kontrol edilmesi ve bakımlarının yapılması, fren hatlarında nemin oluşumunu erken tespit etmenizi sağlayacaktır. Bununla birlikte, her otomobilin fren sisteminde farklı bakım ihtiyaçları vardır, bu nedenle yıllık kullanım kilometresine bağlı olarak fren hidroliğine az ya da çok bakım yapmanız gerekebilir. Tavsiye edilen servis planı için aracınızın servis ve bakım kılavuzuna bakınız.